تولید جهانی طیور همچنان با سرعت قابل‌توجهی در حال افزایش است، اما نابرابری فزاینده در شرایط بازار، چالش‌های تازه‌ای را پیش روی فعالان این صنعت در آسیا قرار داده است.
بانک رابوبانک (Rabobank) در گزارش سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ خود درباره بازار جهانی طیور، پیش‌بینی رشد تولید جهانی این صنعت در سال ۲۰۲۶ را به ۳.۵ درصد افزایش داده است. با این حال، منافع ناشی از این رشد به‌طور یکسان در بازارهای مختلف توزیع نمی‌شود. در حالی که برخی کشورها توانسته‌اند عرضه و تقاضا را به‌خوبی مدیریت کنند، برخی دیگر با مازاد عرضه، افت قیمت‌ها و افزایش هزینه‌های تولید دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
آسیا در مرکز بسیاری از این تحولات قرار دارد. چین، ویتنام و ژاپن از جمله بازارهایی هستند که با فشار فزاینده ناشی از افزایش عرضه مواجه شده‌اند، در حالی که کشورهایی مانند فیلیپین عملکرد نسبتاً مطلوبی دارند. همچنین تایلند و اندونزی با متعادل‌تر شدن شرایط عرضه، نشانه‌هایی از بهبود وضعیت بازار را بروز داده‌اند. در همین حال، افزایش هزینه نهاده‌های خوراک دام و طیور و انرژی، ریسک‌های عملیاتی تولیدکنندگان را در سراسر منطقه افزایش داده است.
افزایش فشار عرضه در چین و ژاپن
چین یکی از بارزترین نمونه‌های چالش‌های ناشی از توسعه سریع تولید در صنعت طیور به شمار می‌رود. تولید طیور این کشور در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ با رشد ۹.۴ درصدی به ۱۳.۹ میلیون تن رسید. توسعه ظرفیت تولید، افزایش بهره‌وری و بهبود کارایی واحدهای تولیدی از عوامل اصلی این رشد بوده‌اند؛ با این حال، میزان عرضه از سطح تقاضا پیشی گرفته است.
در پی این شرایط، قیمت محصولات طیور با فشار قابل‌توجهی مواجه شده است. فراوانی عرضه در کنار ضعف تقاضای فصلی باعث شد قیمت محصولات طیور در اوایل سپتامبر به سطوحی پایین‌تر از نقطه سربه‌سر تولید در سطح مزرعه برسد. اگرچه انتظار می‌رود تقاضای فصلی در سه‌ماهه چهارم بهبود یابد، رابوبانک پیش‌بینی می‌کند به دلیل تداوم پیشی گرفتن تولید از مصرف، قیمت‌ها همچنان تحت فشار باقی بمانند. افزایش هزینه خوراک نیز حاشیه سود تولیدکنندگان را بیش از پیش کاهش داده و باعث شده است بسیاری از واحدهای پرورشی، با وجود بهبود بهره‌وری، همچنان در شرایط زیان‌دهی قرار داشته باشند.
ژاپن با چالشی متفاوت، اما مرتبط با همین روند روبه‌رو است. تقاضا در این کشور همچنان نسبتاً پایدار است؛ به‌طوری‌که حجم عرضه محصولات برای بازار در سه‌ماهه دوم افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود در سه‌ماهه سوم نیز در سطح بالایی باقی بماند. با این حال، موجودی انبارها رو به افزایش گذاشته و قیمت عمده‌فروشی گوشت مرغ از ماه مه روند کاهشی داشته است. احتمال تغییر الگوی مصرف خانوارها و گرایش بیشتر مصرف‌کنندگان به گوشت ارزان‌تر، به‌ویژه گوشت خوک، نیز به‌عنوان یکی از ریسک‌های پیش روی بازار مطرح شده است.
حجم واردات ژاپن نیز همچنان در حال افزایش است که بخش عمده آن ناشی از رشد محموله‌های وارداتی از برزیل است. اگرچه واردات به تأمین تقاضای داخلی کمک می‌کند، افزایش موجودی انبارها نشان می‌دهد که احتمالاً در ماه‌های آینده فشار ناشی از عدم تعادل عرضه و تقاضا کاهش خواهد یافت. در همین حال، تولیدکنندگان با افزایش هزینه‌های خوراک، نیروی کار و خدمات عمومی مواجه‌اند؛ موضوعی که جبران هزینه‌های تولید را بیش از گذشته دشوار کرده است.
تحولات تجاری، معادلات بازار جنوب شرق آسیا را تغییر می‌دهد
جنوب شرق آسیا در شرایطی وارد دوره‌ای از تعدیل بازار شده است که رقابت صادراتی شدت گرفته و الگوهای تجارت منطقه‌ای در حال تغییر است.
تایلند، به‌عنوان یکی از صادرکنندگان عمده محصولات طیور در منطقه، در سال ۲۰۲۶ با شرایط دشواری روبه‌رو بوده است. مجموع صادرات طیور این کشور در نیمه نخست سال، در مقایسه با مدت مشابه سال قبل، ۸ درصد کاهش یافت. بخش عمده این افت به کاهش شدید صادرات گوشت مرغ خام و نمک‌سودشده مربوط می‌شود.
افزایش رقابت از سوی برزیل و چین، در کنار محدودیت‌های صادراتی به مقصد چین پس از انقضای مجوز چندین واحد فرآوری تایلندی، از عوامل اصلی کاهش صادرات این کشور بوده‌اند.
با وجود این چالش‌ها، صادرات محصولات فرآوری‌شده مرغ تا حدی توانسته است ثبات را به بخش صادرات تایلند بازگرداند. حجم صادرات این محصولات در نیمه نخست سال نسبت به دوره مشابه سال گذشته ۴ درصد افزایش یافت که عمدتاً با تقاضای قوی‌تر از سوی اتحادیه اروپا و ژاپن همراه بوده است. این روند نشان می‌دهد که محصولات طیور با ارزش افزوده بالاتر، اهمیت فزاینده‌ای در بخش صادرات تایلند پیدا کرده‌اند.
شرایط بازار داخلی تایلند نیز تا حدودی بهبود یافته است. کاهش هزینه خوراک پس از برداشت محصول ذرت، تقویت ارزش بات تایلند و افزایش سهمیه واردات نهاده‌های خوراک دام و طیور، در ماه اوت به کاهش فشار بر صنعت کمک کرد.
از سوی دیگر، تولید در این کشور با رویکردی محتاطانه مدیریت شد و در نیمه نخست سال حدود یک درصد کاهش یافت؛ موضوعی که به بهبود تدریجی شرایط بازار کمک کرد. با این حال، رابوبانک معتقد است روند بهبود همچنان شکننده خواهد بود؛ زیرا رقابت چین ادامه دارد و احتمال افزایش قیمت نفت می‌تواند هزینه‌ها را در سراسر زنجیره تأمین بالا ببرد.
چین به رقیبی قدرتمندتر در بازار جهانی صادرات طیور تبدیل می‌شود
یکی از مهم‌ترین تحولات تأثیرگذار بر بازار طیور آسیا، افزایش نقش چین در تجارت جهانی این محصولات است.
تجارت جهانی گوشت مرغ در سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۶ نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از ۱۰ درصد رشد کرد و چین و برزیل بخش عمده این افزایش را به خود اختصاص دادند. در همین راستا، چین با پشت سر گذاشتن اتحادیه اروپا، به سومین صادرکننده بزرگ گوشت مرغ در جهان تبدیل شده است.
در هفت ماه نخست سال، صادرات گوشت مرغ خام چین در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته ۸۵ درصد افزایش یافت. صادرات محصولات فرآوری‌شده طیور نیز به روند صعودی خود ادامه داد؛ روندی که از افزایش تولید داخلی و بهبود استانداردهای کیفی این محصولات تأثیر پذیرفته است.
رابوبانک پیش‌بینی می‌کند این روند در ادامه نیز تقویت شود و چین به رقیبی تأثیرگذارتر در بازارهای جهانی گوشت مرغ خام و فرآوری‌شده تبدیل شود.
این تحول برای تایلند یک چالش راهبردی بلندمدت به شمار می‌رود. صادرکنندگان چینی همچنان از قدرت رقابتی بالایی در زمینه قیمت‌گذاری، به‌ویژه در بخش محصولات فرآوری‌شده، برخوردارند و هم‌زمان سهم خود را در بازار کشورهای واردکننده کلیدی افزایش می‌دهند.
افزایش هزینه‌ها؛ دغدغه مشترک صنعت طیور در آسیا
فراتر از تحولات مربوط به عرضه و تجارت، افزایش هزینه نهاده‌های تولید همچنان یکی از نگرانی‌های مشترک بازارهای طیور در آسیاست.
رابوبانک پیش بینی می کند قیمت خوراک طی شش ماه آینده همچنان روند افزایشی داشته باشد. تقویت بازار غلات و دانه‌های روغنی، تنش‌های ژئوپلیتیکی مؤثر بر جریان تجارت جهانی و مخاطرات آب‌وهوایی ناشی از پیش‌بینی وقوع پدیده قوی ال‌نینو، از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر این افزایش قیمت عنوان شده‌اند.
این فشارهای هزینه‌ای در شرایطی به صنعت وارد می‌شود که حساسیت مصرف‌کنندگان نسبت به قیمت‌ها افزایش یافته و نوسانات بازار نیز شدت گرفته است.
در چنین فضایی، افزایش بهره‌وری عملیاتی، بهینه‌سازی فرمولاسیون خوراک و مدیریت منضبط رشد تولید، بیش از گذشته اهمیت خواهد داشت. به نظر می‌رسد بازارهایی که بتوانند تعادل بهتری میان عرضه و تقاضا برقرار کنند، در آستانه ورود صنعت طیور به سال ۲۰۲۷ از موقعیت رقابتی مطلوب‌تری برخوردار خواهند بود.
